દક્ષિણ ગુજરાતની ૧૪ સહકારી શુગર ફેક્ટરીઓમાં શેરડી કાપણી કરનાર ડાંગ જિલ્લાના આદિવાસી મજૂરોને લઘુતમ વેતન ન આપવા બદલ ડાંગ મજૂર અધિકાર મંચ દ્વારા હડતાળની ચેતવણી આપવામાં આવી છે. મજૂરોનો આરોપ છે કે, ફેક્ટરીઓ સરકાર દ્વારા નક્કી કરેલ રૂ. ૪૭૬ પ્રતિ ટનના બદલે માત્ર રૂ. ૩૭૫ પ્રતિ ટન ચૂકવે છે, જેમાંથી મુકાદમ, ભાડા અને મેડિકલ ખર્ચના નામે રૂ. ૧૦૧ કાપવામાં આવે છે.
મુખ્ય મુદ્દાઓ:
- ૨ લાખ મજૂરોની શોષણની ફરિયાદ: ડાંગ, સુરત, તાપી, નંદુરબાર, ધુલિયા અને બડવાની જિલ્લાથી આવતા આદિવાસી મજૂરોને ૧૨-૧૪ કલાક/દિવસ કામ કરવા છતાં યોગ્ય વેતન નથી મળતું.
- સરકારી નિયમોનું ઉલ્લંઘન: ગુજરાત સરકારે ૨૦૧૩માં લઘુતમ વેતન રૂ. ૪૭૬/ટન નક્કી કર્યું છે, પરંતુ ૨૦૨૩-૨૪ સિઝનમાં મજૂરોને રૂ. ૩૭૫/ટન જ ચૂકવવામાં આવ્યું.
- ૧૦૧ કરોડની ચૂકવણી ચૂકી: ફેક્ટરીઓએ પાછલા સિઝનમાં ૯૦-૧૧૦ લાખ ટન શેરડી કાપણી દરમિયાન આ રકમ મજૂરો પાસેથી બચાવી લીધી હોવાનો આરોપ.
મજૂરોની માંગ:
- લઘુતમ વેતન રૂ. ૪૭૬/ટન સરકારી ધોરણે ચૂકવવામાં આવે.
- મુકાદમ અને અન્ય અનાવશ્યક કપાતો બંધ કરવી.
- શ્રમ વિભાગ અને સહકારી ફેક્ટરીઓ તરફથી તાત્કાલિક હસ્તક્ષેપ.
પ્રતિક્રિયા:
મજૂર મંચે ગુજરાત સ્ટેટ ફેડરેશન ઑફ સુગર ફેક્ટરીઓ, શ્રમ વિભાગ અને ફેક્ટરી પ્રબંધકોને ફરિયાદ પત્રો મોકલ્યા છે, પરંતુ કોઈ કાર્યવાહી ન થતાં હડતાળની તૈયારી શરૂ થઈ છે. ફેક્ટરી અધિકારીઓએ આ મુદ્દો “સંબંધિત સત્તાધિકારીઓ સાથે ચર્ચા હેઠળ” છે તેમ જણાવ્યું છે.
ગુજરાતમાં શેરડી કાપણી માટે આદિવાસી મજૂરોની મોટી સંખ્યા કામ કરે છે, જેમની આર્થિક સ્થિતિ અત્યંત નબળી છે. સતત સંઘર્ષોના પરિણામે ૨૦૧૩માં વેતન વધારવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ અમલીકરણની ખામીને કારણે મજૂરોને ન્યાય નથી મળી રહ્યો.
આગળની કાર્યવાહી:
મજૂર મંચે ૧૫ દિવસની અંદર જો ન્યાય ન મળે તો હડતાળ પર જવાની ચેતવણી આપી છે. આ મુદ્દે રાજ્ય સરકાર અને શ્રમ વિભાગની તરફથી તાત્કાલિક પગલાં ન લેતાં શેરડી ઉદ્યોગમાં મોટા વિક્ષોપની શક્યતા છે.
