ઉત્તર ડાંગ જિલ્લાના સુબીર રેન્જ (વન વિભાગ) હસ્તક આવેલા ભોડવિહીર ગામના આદિવાસી ખેડૂતો પર વન અધિકારી અને કર્મચારીઓ દ્વારા ગેરકાયદેસર અત્યાચાર થયાનો આરોપ મુકાયો છે. વન અધિકારો કાયદા-2006 હેઠળ મંજૂર થયેલી તેમની જમીન પર વન વિભાગે બળજબરીપૂર્વક પ્લાન્ટેશન કરી કબ્જો કર્યો હોવાનું ફરિયાદીઓ દાવો કરે છે.
ઘટનાનો ક્રમ:
-
કાયદેસર હક્કો: ભોડવિહીર ગામના ખેડૂતો દેવુભાઈ વાન્યાભાઈ પવાર (2 હેક્ટર જમીન) અને ઈર્ષાભાઈ ગોમાભાઈ પવાર (1 હેક્ટર જમીન)ને જિલ્લા કક્ષાની વન અધિકાર સમિતિએ ગામની સર્વે નં. 59 ની જમીન તેમના નામે મંજૂર કરી હતી. બંને પાસે સરકારી આદેશપત્રો (Land Titles) હોવા છતાં…
-
ગેરકાયદેસર કાર્યવાહી: ગત 25 જૂન, 2025 ના રોજ, સુબીર રેન્જના કર્મચારીઓએ કોઈ નોટિસ અથવા કાનૂની પ્રક્રિયા વિના, ખેડૂતોની જમીન પર ખાડા ખોદી પ્લાન્ટેશન (વૃક્ષોનું રોપણ) શરૂ કરી દીધું.
-
ધમકીઓ અને દબાણ: ફરિયાદીઓના મુતાબિક, વન કર્મચારીઓએ તેમને “જમીન પર ખેતી કરતા રોકી દીધા” અને ધમકી આપી કે “જો વૃક્ષોને નુકસાન કરશો તો મારપીટ કરી, બંધ કરી કાયદેસર કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.”
-
નિરાશાજનક પ્રતિભાવ: ખેડૂતોએ આ બાબતે 13 ફેબ્રુઆરી, 2025 ના રોજ નાયબ વન સંરક્ષકને લેખિત ફરિયાદ કરી હતી, પરંતુ કોઈ કાર્યવાહી થઈ નથી.
ખેડૂતોની મુખ્ય માંગો:
-
તાત્કાલિક પ્લાન્ટેશન દૂર કરાવવું.
-
જમીન પર તેમના કાયદેસર હક્કોની પુનઃસ્થાપના.
-
જવાબદાર અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓ વિરુદ્ધ શિસ્તસભર કાર્યવાહી.
વ્યાપક સમાજિક-પ્રશાસનિક મુદ્દાઓ:
-
કાયદાની અવગણના: વન અધિકારો કાયદો-2006 આદિવાસીઓના જમીન હક્કોનું રક્ષણ કરવા માટે બન્યો છે, પરંતુ ડાંગ જિલ્લામાં આવા અન્યાયો સતત થતા રહે છે.
-
યોજનાઓનો લાભ ન મળવો: સ્થાનિક લોકો ફરિયાદ કરે છે કે સરકારી યોજનાઓનો લાભ “સ્થાનિક અધિકારીઓ અને વચેટીયાઓ”ના કારણે આદિવાસીઓ સુધી પહોંચતો નથી.
-
સામાજિક રોષ: આખા જિલ્લામાં આદિવાસી સમુદાયમાં સરકાર અને વન વિભાગ પ્રત્યે રોષ વ્યાપી રહ્યો છે. ફરિયાદીઓ ચેતવણી આપે છે કે જો ન્યાય ન મળે તો તેઓ કોર્ટનો રસ્તો અપનાવશે.
સત્તાવરોની પ્રતિક્રિયા:
ડાંગ જિલ્લા વન અધિકારી અથવા સુબીર રેન્જના અધિકારીઓએ હજુ સુધી આ બાબતે કોઈ સત્તાવાર પ્રતિભાવ નથી આપ્યો. ફરિયાદીઓએ હવે ઉચ્ચ કક્ષાએ (મુખ્ય વન સંરક્ષક/રાજ્ય સરકાર) તપાસની માંગ કરી છે.
ભવિષ્યની ચિંતા:
“રાજ્ય સરકાર આદિવાસીઓ માટે યોજનાઓ ઘડે છે, પણ જો સત્તાવર અધિકારીઓ જ કાયદાનો ભંગ કરશે તો ગરીબ ખેડૂતોને ન્યાય કોણ અપાવશે?” — સ્થાનિક સામાજિક કાર્યકર.
પગલું આગળ: આદિવાસી ખેડૂતોની આંખો હવે રાજ્ય સરકાર અને મુખ્યમંત્રી કચેરી તરફ ઠેરવાયેલી છે. આ ઘટના ફક્એ એક ગામની નથી, તે સમગ્ર ડાંગમાં વન હક્કો અમલીકરણની વિફળતાનું પ્રતીક બની ગઈ છે. સમયસર હસ્તક્ષેપ ન થયો તો આદિવાસી સમુદાય અને સરકાર વચ્ચેનો વિશ્વાસ વધુ નબળો પડશે.
