ગુજરાતના આદિવાસી બહુલ્ય જિલ્લા ડાંગમાં પાણીની તીવ્ર સમસ્યા ઊભી થઈ છે. ઉનાળાની શરૂઆતમાં જ જિલ્લાના 311 ગામોમાં પીવાના પાણીની તંગી સર્જાઈ છે. આ સમસ્યા વિરુદ્ધ આજે જિલ્લા મથક આહવા ખાતે હજારો મહિલાઓએ “માટલા સાથે રેલી” કાઢીને સરકારને જાગૃત કર્યું.
રોષભરી રેલી, સૂત્રોચ્ચારો સાથે આંદોલન
મહિલાઓે રેલી દરમિયાન “નલના નામે ન રહ્યો અવે જલ” જેવા સૂત્રોચ્ચારો કર્યા હતા. તેમણે જિલ્લા કલેકટરને આવેદનપત્ર સોંપી વહેલી તકે પાણીની સપ્લાયની વ્યવસ્થા કરવાની માંગ કરી. ગ્રામીણોનો આરોપ છે કે, “ચોમાસામાં ભરપૂર વરસાદ છતાં, ઉનાળામાં પાણીની સંભાળ રાખવામાં અધિકારીઓ નિષ્ફળ રહ્યા છે.”
ડાંગની વિડંબના: વરસાદી જિલ્લો, પરંતુ પ્યાસો
ડાંગ રાજ્યનો સૌથી વધુ વરસાદ ધરાવતો આદિવાસી જિલ્લો છે, પરંતુ જળસંચયની અવ્યવસ્થિત પદ્ધતિને કારણે દર વર્ષે લોકોને પાણી માટે સંઘર્ષ કરવો પડે છે. સ્થાનિક નિવાસીઓનો કહેવો છે કે, “ટેંકરો પર નિર્ભર રહેવું પડે છે અને ક્યારેક ગંદા પાણીનો ઉપયોગ કરવો પડે છે.”
વહીવટી તંત્રની પ્રતિક્રિયા
જિલ્લા કલેકટરે આવેદનપત્ર મળ્યા બાદ તાત્કાલિક પગલાં લેવાનું વચન આપ્યું છે. જોકે, ગ્રામીણોનો આરોપ છે કે “અગાઉના વચનો પર અમલ નથી થયો.” સમસ્યા ગંભીર બનતા સ્થાનિકોમાં સરકાર પ્રત્યે રોષ વધી રહ્યો છે.
ડાંગ જેવા આદિવાસી વિસ્તારોમાં જળાશયોનું નિર્માણ, પાઇપલાઇન પ્રોજેક્ટ્સ અને વરસાદી પાણીનું સંચયન જેવી યોજનાઓની માંગ વર્ષોથી ચાલી આવે છે. પર્યાવરણવિદોનું કહેવું છે કે, “જંગલોના ઘટતા પ્રમાણ અને જમીનના ઢોળાવમાં થયેલા બદલાવને કારણે પાણીનો સ્તર ઘટી રહ્યો છે.”
સરકાર અને વહીવટી તંત્ર દ્વારા ઝડપી હસ્તક્ષેપ ન થાય તો, આગામી દિવસોમાં આંદોલન તીવ્ર બની શકે છે.
