આગામી પાંચ દાયકા (50 વર્ષ) માટે પાણીની જરૂરિયાતોને ધ્યાને લઈ કાકરાપાર જમણાકાંઠા નહેરના વ્યાપક નવીકરણ અને ક્ષમતા વિસ્તરણનું કામ હાથ ધરવામાં આવશે. આ યોજના અનુસાર નહેરની વહન ક્ષમતા હાલની 3550 ક્યુસેક (ઘન ફૂટ પ્રતિ સેકંડ) થી વધારીને 4200 ક્યુસેક કરવામાં આવશે. આ મહત્વપૂર્ણ કામ માટે નહેર ડિસેમ્બર 2025 થી ફેબ્રુઆરી 2026 દરમિયાન 90 દિવસ સુધી સંપૂર્ણપણે બંધ રહેશે, જે દરમિયાન તેમાં પાણીનો પ્રવાહ અટકાવવામાં આવશે.
વન, પર્યાવરણ અને પાણી પુરવઠા મંત્રી શ્રી મુકેશ પટેલે પુરુષોત્તમ ફાર્મસની સાધારણ સભામાં આ મહત્વપૂર્ણ માહિતી આપી. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે, “ડિસેમ્બરથી ફેબ્રુઆરી મહિના સુધી જમણાકાંઠા નહેરમાં પાણી બંધ રહે તેવી સંભાવના છે.” મંત્રીએ આગાહી કરી કે આ 90 દિવસનો સમયગાળો લોકો માટે થોડી મુશ્કેલીઓ લાવી શકે છે, પરંતુ તેનો ભવિષ્યમાં મોટો લાભ મળશે. “ભવિષ્યની આયોજનોને ધ્યાને લઈ હાલમાં 90 દિવસ જમણાકાંઠા નહેરમાં પાણી બંધ થશે ત્યારે થોડી મુશ્કેલી વેઠવી પડશે પરંતુ આગામી 5 દાયકા (50 વર્ષ) માટે પાણીનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે,” તેમણે જણાવ્યું.
નહેરનો ઐતિહાસિક સફર: સતત વિકાસની કથા
જમણાકાંઠા નહેર એ ગુજરાતના પાણી પુરવઠા માટેની જીવનરેખા સમાન છે. આ નહેરનું નિર્માણ કાર્ય 1958માં શરૂ થયું હતું અને તે 1995 સુધી ચાલ્યું હતું. નહેરના પૂર્ણ થયા પછી પણ પાણીની માંગ સતત વધુમાં વધુ થતી ગઈ. 1995માં નહેરમાં માત્ર 2580 ક્યુસેક પાણી જ છોડવામાં આવતું હતું, જે વધતી જતી જરૂરિયાતોને પૂરી કરવા માટે અપર્યાપ્ત સાબિત થયું.
પાણીની વધતી જતી માંગને ધ્યાનમાં લઈ 2012 થી 2014 દરમિયાન નહેરનું લાઈનિંગ (અંદરની દિવાલો પર સિમેન્ટ-કોંક્રિટનું આવરણ) કરવામાં આવ્યું હતું અને અન્ય સુધારા-વધારા કરવામાં આવ્યા હતા. આ પગલાંથી નહેરની પાણી વહન કરવાની ક્ષમતામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો હતો અને તે 3250 ક્યુસેક સુધી પહોંચી હતી. હવે, ભવિષ્યની જરૂરિયાતોને અનુરૂપ બનાવવા માટે નવા નવીકરણ કાર્ય દ્વારા ક્ષમતા 4200 ક્યુસેક સુધી વધારવાની યોજના છે.
ભવિષ્ય માટે સજ્જતા
આ નવીકરણ પ્રોજેક્ટ દ્વારા મેળવવામાં આવતી વધારેલી ક્ષમતા ગુજરાતના આ ક્ષેત્રને આગામી પાંચ દાયકા (50 વર્ષ) સુધી પાણીની સુનિશ્ચિત પુરવઠા આપવામાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવશે. જોકે, કામ દરમિયાનની 90 દિવસની પાણી બંધીને કારણે સિંચાઈ અને પીવાના પાણીના પુરવઠામાં અસર થવાની શક્યતા છે. સરકાર લોકોને આ સમયગાળા દરમિયાન વૈકલ્પિક વ્યવસ્થાઓ અને સહનશીલતા માટે અપીલ કરે છે, કારણ કે આ ટૂંકાગાળાની મુશ્કેલી લાંબા ગાળે સુરક્ષિત પાણી પુરવઠાની ખાતરી આપશે.
