વાંસદા તાલુકાના આદિવાસી બહુલ્ય વાડીચોંઢા ગામમાં સરકારી પ્રાથમિક શાળાના વિદ્યાર્થીઓ જર્જરિત ઇમારતના ભય અને એક જ ઓરડાની અગવડતાભરી પરિસ્થિતિમાં ભણી રહ્યા છે. શાળાના જૂના ઓરડાઓને જોખમી ઘોષિત કરી તોડી પાડવામાં આવ્યા પછી લગભગ બે વર્ષથી નવા ઓરડાઓનું બાંધકામ શરૂ થયું નથી. પરિણામે, ધોરણ-૭ અને ૮ ના ૬૦થી વધુ વિદ્યાર્થીઓને એક જ ઓરડામાં બેસીને અભ્યાસ કરવો પડી રહ્યો છે, જે શિક્ષણની ગુણવત્તા અને બાળકોની સુરક્ષા પર પ્રશ્નાર્થ ઊભો કરે છે.
પાર્શ્વભૂમિ
ગામલોકો અનુસાર, શાળાની ઇમારત “જમીનદોસ્ત” થઈ જતાં ૨૦૨૩ માં તેના ઓરડાઓ ભાંગી નાખવામાં આવ્યા. ત્યારથી નવા બાંધકામ માટે શિક્ષણ વિભાગ અને બાંધકામ શાખા વચ્ચે સંકલનનો અભાવ રહ્યો છે. શિક્ષકોએ લાંબા સમયથી વૈકલ્પિક શેડની માંગ કરી હોવા છતાં, તે પણ મંજૂર થઈ નથી.
ચોમાસાની વેદના
ગયા મહિનાના ભારે વરસાદ દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓને પાણી, ભેજ અને ગીચતાનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. એક શિક્ષિકા ગુપ્ત રાખવાની શરતે કહે છે, “એક ઓરડામાં બે વર્ગ ચલાવવા અવાજનો ઘોંઘાટ, ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં મુશ્કેલી અને હવાઈ ઓછત વચ્ચે બાળકોનું ભણતર ખાસ કરીને ચોમાસામાં અટકી જાય છે.”
સરકારી યોજનાઓ પર પ્રશ્ન
આ ઘટનાએ સરકાર દ્વારા આદિવાસી વિસ્તારોમાં શિક્ષણ વિકાસ માટે ફાળવવામાં આવતી “લાખો-કરોડો રૂપિયાની ગ્રાન્ટ” ની અસરકારકતા પર શંકા ઊભી કરી છે. ગ્રામપંચાયતના એક સભ્ય ભાવેશ પટેલ જણાવે છે, “જે ગ્રાન્ટ ગરીબ બાળકોના ભવિષ્ય માટે છે, તે શિક્ષણ-બાંધકામ શાખાના ફાઈલોમાં જ ક્યાંક અટકી ગઈ લાગે છે.”
અધિકારીઓની પ્રતિક્રિયા
મુખ્ય જિલ્લા શિક્ષણ અધિકારી (DEO) ડો. અરુણ અગ્રવાલ દ્વારા આ સમાચાર મળ્યા બાદ તાત્કાલિક તપાસના આદેશ આપવામાં આવ્યા છે. તેમણે જણાવ્યું:
“વાડીચોંઢા શાળાના નવા ઓરડાઓની મંજૂરી બાબતે તાલુકા શિક્ષણ અધિકારીને તપાસ કરવાનું કહ્યું છે. જો કોઈ પડતર મુદ્દો હશે તો તેનું યોગ્ય નિરાકરણ કરવામાં આવશે.”
આગળની કાર્યવાહી
શિક્ષણ વિભાગના સૂત્રો અનુસાર, આ શાળાનું બાંધકામ રાજ્ય શિક્ષણ સફળતા કોષ (SSA) યોજના હેઠળ મંજૂર છે અને તેની ભૂમિકરણ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ ગઈ છે. જોકે, ટેન્ડર અને કામ શરૂ કરવામાં વિલંબનું કારણ સ્પષ્ટ નથી.
વાંસદા જેવા આદિવાસી વિસ્તારોમાં શિક્ષણની મૂળભૂત સુવિધાઓની ભીડાભીડ સરકારી યોજનાઓના અમલીકરણ પર ગંભીર પ્રશ્ન ઉઠાવે છે. વાડીચોંઢાના બાળકોનું ભણતર “એક ઓરડાની જેલ”માં સમાઈ ગયું છે, જ્યારે વિભાગીય અધિકારીઓ આજેસુધી આ મુદ્દાને “ભૂલી” ગયા છે.
